بازاندیشی در آموزش حکمرانی در دهه سوم هزاره سوم

بسمه تعالی

ضرورت تجهیز حکمرانان به دانش، بینش، مهارت و قابلیت بهره‌گیری از ابزارهای مدرن روز

بازاندیشی در آموزش حکمرانی در دهه سوم هزاره سوم

دکتر سید مرتضی موسویان

عضو هیئت علمی دانشگاه و رئیس هیئت مدیره انجمن سواد رسانه ای ایران

info@smmoosavian.ir

مقدمه

تحولات شتابان فناوری، دگرگونی ساختارهای قدرت، پیچیدگی فزاینده مسائل عمومی و گذار جوامع به سوی زیست‌بوم‌های هوشمند و شبکه‌ای، حکمرانی را به یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال حساس‌ترین حوزه‌های کنش انسانی در دهه سوم هزاره سوم بدل ساخته است. در چنین شرایطی، دیگر نمی‌توان حکمرانی اثربخش را صرفاً متکی بر تجربه‌های گذشته، الگوهای کلاسیک مدیریت دولتی یا مهارت‌های سنتی تصمیم‌گیری دانست. حکمران امروز، بیش از هر زمان دیگر، نیازمند دانش به‌روز، بینش تحلیلی، مهارت‌های ترکیبی و توانایی بهره‌گیری آگاهانه از ابزارهای مدرن حکمرانی است.

حکمرانی در عصر هوشمندی و جامعه شبکه‌ای

عصر حاضر، عصر هم‌زمانی «هوشمندی فناورانه» و «پیچیدگی اجتماعی» است. داده‌های کلان، هوش مصنوعی، پلتفرم‌ها، شبکه‌های اجتماعی، حکمرانی الگوریتمی، مشارکت دیجیتال شهروندان و شفافیت فراگیر، مناسبات قدرت و سیاست‌گذاری عمومی را به‌گونه‌ای بنیادین دگرگون کرده‌اند. در چنین فضایی، حکمرانان نه‌تنها با مسائل مزمن و انباشته‌شده گذشته مواجه‌اند، بلکه باید پاسخ‌گوی مسائل نوپدید، میان‌رشته‌ای و چندسطحی نیز باشند؛ مسائلی که بدون تجهیز علمی و مهارتی نوین، عملاً غیرقابل مدیریت خواهند بود.

از شایستگی‌های سنتی تا قابلیت‌های حکمرانی متعالی

تجربه جهانی نشان می‌دهد که حکمرانی متعالی در قرن بیست‌ویکم، مستلزم عبور از مفهوم محدود «شایستگی‌های اداری» و حرکت به سوی «قابلیت‌های حکمرانی» است. این قابلیت‌ها شامل:

درک عمیق از تحولات جهانی و منطقه‌ای

توان تحلیل داده‌محور و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد

مهارت مدیریت شبکه‌ها و کنشگران متکثر

آشنایی کاربردی با فناوری‌های نوظهور در حکمرانی

قدرت تصمیم‌گیری در شرایط عدم قطعیت و بحران

توان رهبری تحول در سازمان‌های دولتی

چنین قابلیتی، نه به‌صورت خودبه‌خودی و نه صرفاً از مسیر تجربه اداری حاصل می‌شود؛ بلکه نیازمند آموزش‌های تخصصی، هدفمند و منطبق با واقعیت‌های جدید حکمرانی است.

نقش آموزش‌های دانشگاهی کوتاه‌مدتِ منجر به گواهینامه

در این میان، آموزش‌های کوتاه‌مدت تخصصی و پیشرفته که به‌صورت رسمی و با پشتوانه دانشگاهی طراحی و اجرا می‌شوند، نقشی کلیدی در ارتقای حکمرانان ایفا می‌کنند. این نوع آموزش‌ها، با تمرکز بر مسائل واقعی حکمرانی، انتقال دانش به‌روز، تلفیق نظریه و عمل، و ارائه چارچوب‌های تحلیلی کاربردی، می‌توانند فاصله میان «دانستن» و «توانستن» را به حداقل برسانند.

مدیریت آموزش‌های مجازی منجر به گواهینامه دانشگاهی (داخلی)، با درک این ضرورت راهبردی، مأموریت خود را توانمندسازی حکمرانان مشمول ماده ۷۱ قانون مدیریت خدمات کشوری در حوزه‌های متنوع حکمرانی مدرن و متعالی تعریف کرده است؛ آن هم از طریق آموزش‌هایی که:

متناسب با نیازهای دهه سوم هزاره سوم طراحی شده‌اند

ناظر به اقتضائات عصر هوشمندی و جامعه شبکه‌ای‌اند

توسط استادان برجسته و خبرگان حکمرانی ارائه می‌شوند

به گواهینامه معتبر دانشگاهی (داخلی) منتهی می‌گردند

آموزش به مثابه سرمایه‌گذاری راهبردی حکمرانان

شرکت در این دوره‌ها، نه صرفاً یک فعالیت آموزشی، بلکه سرمایه‌گذاری راهبردی حکمرانان بر سرمایه دانشی و حکمرانی خود است. حکمرانی که آگاهانه به ارتقای دانش و مهارت‌های خویش می‌اندیشد، نه‌تنها ظرفیت شخصی خود را افزایش می‌دهد، بلکه کیفیت تصمیمات، سیاست‌ها و آثار حکمرانی در سطح ملی و سازمانی را نیز ارتقا می‌بخشد.

جمع‌بندی

در جهانی که سرعت تغییر، بیش از سرعت یادگیری بسیاری از نظام‌های حکمرانی است، آموزش هدفمند، مستمر و دانشگاهی، به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای حکمرانان تبدیل شده است. مدیریت آموزش‌های مجازی منجر به گواهینامه دانشگاهی (داخلی)، با تکیه بر این درک عمیق، بستری علمی، معتبر و در عین حال انعطاف‌پذیر فراهم آورده است تا حکمرانان بتوانند با اطمینان، آگاهی و انگیزه، مسیر حکمرانی متعالی در عصر جدید را با قدرت بیشتری طی کنند.